มหาวิทยาลัยพะเยาได้เข้าร่วมสนองพระราชดำริในโครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี (อพ.สธ.) มาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2554 และดำเนินงานตามแนวทางการดำเนินงาน อพ.สธ. ตามแนวทางการดำเนินงาน ตามแผนแม่บทของ อพ.สธ.

มหาวิทยาลัยพะเยาได้น้อมนำแนวพระราชดำริในโครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี (อพ.สธ.) ที่สอดคล้องกับภารกิจและอำนาจหน้าที่ของมหาวิทยาลัยพะเยา ไปสู่การปฏิบัติ เพื่อรักษาทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม อนุรักษ์ศิลปวัฒนธรรม ภูมิปัญญา และอนุรักษ์ทรัพยากรท้องถิ่น ให้คงอยู่สืบไป ซึ่งมีการจัดตั้งคณะกรรมการดำเนินงานโครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี (อพ.สธ.) และคณะทำงานชุดต่าง ๆ เพื่อปฏิบัติงานให้บรรลุเป้าหมายตามแผนปฏิบัติการ อพ.สธ.–มพ. โดยมีองค์ประกอบของคณะกรรมการดำเนินงานโครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี มหาวิทยาลัยพะเยา (อพ.สธ.–มพ.)

มหาวิทยาลัยพะเยาได้จัดตั้งศูนย์ประสานงาน อพ.สธ.-มหาวิทยาลัยพะเยา ขึ้นในปี พ.ศ. 2564 เพื่อดำเนินงานตามกรอบการสร้างจิตสำนึก ภายใต้กิจกรรมที่ 8 กิจกรรมพิเศษสนับสนุนการอนุรักษ์ทรัพยากร ตามแผนแม่บท อพ.สธ.

เพื่อเป็นการดำเนินงานสนองพระราชดำริให้เป็นไปตามนโยบายของ อพ.สธ. ในกลุ่มมหาวิทยาลัย กลุ่ม G5 กลุ่มมหาวิทยาลัยที่ร่วมสนองพระราชดำริ ซึ่งมีพันธกิจเกี่ยวข้องกับการเรียนการสอน การวิจัย การบริการ และการทำนุบำรุงศิลปวัฒนธรรม โดยเฉพาะมหาวิทยาลัยท้องถิ่นกระจายอยู่ตามภูมิภาคต่าง ๆ ทั่วประเทศ โดยจะไปสัมพันธ์กับชุมชน โรงเรียน และองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.) ซึ่งจะมีการประสานงานและสนับสนุนการดำเนินงานในสถานศึกษาในการเป็นสมาชิกในงานสวนพฤกษศาสตร์โรงเรียน และ อปท. ในการเป็นสมาชิกในงานฐานทรัพยากรท้องถิ่น อพ.สธ. โดยใช้งานวิจัย และงานบริการวิชาการ ซึ่งเป็นพันธกิจของทางมหาวิทยาลัยโดยทุกคณะ ภาควิชา สามารถดำเนินงานสนองพระราชดำริ อพ.สธ. ได้

ศูนย์ประสานงาน อพ.สธ.-มหาวิทยาลัยพะเยา เป็นหน่วยงานที่ทำหน้าที่เป็นเลขานุการคณะกรรมการดำเนินงาน อพ.สธ.-มหาวิทยาลัย และดำเนินงานภายใต้กิจกรรมที่ 8 กิจกรรมพิเศษสนับสนุนการอนุรักษ์ทรัพยากร มีพื้นที่รับผิดชอบในการประสาน ส่งเสริม พัฒนา สนับสนุนเครือข่ายระดับจังหวัดสมาชิกสวนพฤกษศาสตร์โรงเรียน สมาชิกฐานทรัพยากรท้องถิ่น ในพื้นที่จังหวัดพะเยาประกอบด้วย 9 อำเภอ ได้แก่ อำเภอเมืองพะเยา อำเภอจุน อำเภอเชียงคำ อำเภอเชียงม่วน อำเภอดอกคำใต้ อำเภอปง อำเภอแม่ใจ อำเภอภูซาง และอำเภอภูกามยาว เพื่อให้บรรลุตามเป้าหมาย วัตถุประสงค์ ของ อพ.สธ.

1. เพื่อสนองพระราชดำริ โครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี (อพ.สธ.)
2. เพื่อดำเนินงานศูนย์ประสานงาน อพ.สธ.-มหาวิทยาลัยพะเยาประสานงาน เพื่อขับเคลื่อนงานสนองพระราชดำริ อพ.สธ. ทั้งภายในหน่วยงาน (ระหว่างคณะเชิงบูรณาการ) และหน่วยงานภายนอก (ภาครัฐ จังหวัด กรมต่าง ๆ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น โรงเรียนสมาชิกสวนพฤกษศาสตร์โรงเรียน ฯลฯ และภาคเอกชน)
3. เพื่อเป็นหน่วยงานรวบรวมฐานข้อมูลทรัพยากรในพื้นที่จังหวัดพะเยา ได้แก่ ฐานทรัพยากรกายภาพ ฐานทรัพยากรชีวภาพ และฐานทรัพยากรวัฒนธรรมและภูมิปัญญา ในงานสนองพระราชดำริ อพ.สธ. ตามแนวทางการดำเนินงานในกิจกรรมที่ 5 “กิจกรรมศูนย์ข้อมูลทรัพยากร”
4. เพื่อพัฒนาเครือข่ายและประสานงานกับหน่วยงานที่สนองพระราชดำริดำเนินการโครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริฯ ทั้งสมาชิกในงานสวนพฤกษศาสตร์โรงเรียน และสมาชิกในงานฐานทรัพยากรท้องถิ่น ในพื้นที่จังหวัดพะเยาในการดำเนินกิจกรรมเป็นไปตามกรอบนโยบายของ อพ.สธ.
5. เพื่อดำเนินงานจัดฝึกอบรมวิทยากรในงานสวนพฤกษศาสตร์โรงเรียนและงานฐานทรัพยากรท้องถิ่น อพ.สธ. ดำเนินการตามกรอบนโยบายในการช่วยสนับสนุน อพ.สธ. ขยายผลในการสร้างจิตสำนึกในการอนุรักษ์ทรัพยากรต่อไป เพื่อวางแผนและปฏิบัติตามแนวทางการดำเนินงานตามแผนแม่บท อพ.สธ. สนองพระราชดำริ
6. เพื่อวางแผนและปฏิบัติตามแนวทางการดำเนินงานตามแผนแม่บท อพ.สธ. สนองพระราชดำริโดยมหาวิทยาลัยและสามารถใช้งานสนองพระราชดำรินี้ไปสนับสนุนพันธกิจของมหาวิทยาลัย เช่น การเรียน การสอน การวิจัย การบริการวิชาการ การทำนุบำรุงศิลปวัฒนธรรม โดยการอนุรักษ์และใช้ประโยชน์ทรัพยากรอย่างยั่งยืนของชุมชนท้องถิ่น
7. เพื่อดำเนินงานจัดประชุมคณะกรรมการดำเนินงาน ประชุมคณะทำงานขับเคลื่อน อพ.สธ. มหาวิทยาลัยพะเยา และการจัดทำแผนปฏิบัติงานประจำปี
8. เพื่อเตรียมความพร้อมการเป็นเจ้าภาพการจัดประชุมวิชาการและนิทรรศการ “ทรัพยากรไทย” ในปี พ.ศ. 2572
9. เพื่อสนับสนุนงานกิจกรรมของ อพ.สธ. ตามแนวทางการดำเนินงานแผนแม่บท อพ.สธ.

1. เป็นหน่วยงานสนับสนุน และประสานงานด้านการสนองพระราชดำริในโครงการ อพ.สธ. ของจังหวัดพะเยา
2. เป็นหน่วยงานฝึกอบรมปฏิบัติการหรือการประชุมกลุ่มสมาชิกเกี่ยวกับงานสวนพฤกษศาสตร์โรงเรียน สมาชิกสวนพฤกษศาสตร์โรงเรียน และงานฐานทรัพยากรท้องถิ่นสำหรับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น
3. พัฒนาแนวทางในการฝึกอบรมปฏิบัติการหรือการประชุมกลุ่มสมาชิก ได้แก่ ปูพื้นฐาน ต่อยอด เติมเต็ม พัฒนา และวัดประเมินผล รวมถึงการสร้างความเข้าใจและติดตามการดำเนินงานของสมาชิกเป็นระยะ
4. ทำหน้าที่พัฒนาเนื้อหาการอบรมของศูนย์ประสานงาน อพ.สธ.-มหาวิทยาลัยพะเยา ที่เป็นเอกลักษณ์ หรืออัตลักษณ์ในการฝึกอบรม โดยมีเนื้อหาหลักที่ถูกต้องตามขั้นตอนการดำเนินงานของโครงการ และมีเนื้อหาเสริมของแต่ละท้องถิ่นตามบริบทของศูนย์ประสานงานฯ โดยมีการทำแผนร่วมกันระหว่างศูนย์ประสานงาน กับ อพ.สธ.
5. จัดการประชุมสมาชิกฯ และจัดฝึกอบรมปฏิบัติการฯ ไม่น้อยกว่า 19 ครั้งต่อปี โดยมีวิทยากรที่ได้รับการรับรองจาก อพ.สธ. ในกรณีที่ยังไม่มีวิทยากรที่ได้รับการรับรองจาก อพ.สธ. สามารถประสานงานมายัง อพ.สธ. ให้มีการทำแผนปฏิบัติงานร่วมกันระหว่างศูนย์ประสานงานกับ อพ.สธ. ในการกำหนดแผนการจัดประชุมกลุ่มสมาชิกฯ และจัดฝึกอบรมปฏิบัติการหรือประชุมกลุ่มในทุกปีงบประมาณ
6. วางแผนและประสานงานกับหน่วยงานในมหาวิทยาลัย จัดทำแผนปฏิบัติงานตามแนวทางการดำเนินงานตามแผนแม่บท อพ.สธ.-มหาวิทยาลัยพะเยา สามารถใช้งานสนองพระราชดำรินี้สนับสนุนพันธกิจของมหาวิทยาลัย เช่น การเรียนการสอน การวิจัย การบริการวิชาการ การทำนุบำรุงศิลปวัฒนธรรม โดยการอนุรักษ์และใช้ประโยชน์จากทรัพยากรอย่างยั่งยืนของท้องถิ่น โดยเสนอแผนต่าง ๆ นำเข้าคณะกรรมการดำเนินงาน อพ.สธ. มหาวิทยาลัยพะเยา
7. เป็นผู้ประเมินร่วมกับ อพ.สธ. ในการพิจารณาโรงเรียนสมาชิกงานสวนพฤกษศาสตร์โรงเรียน และหน่วยงานสมาชิกงานฐานทรัพยากรท้องถิ่น เพื่อรับพระราชทานป้ายสนองพระราชดำริฯ และเกียรติบัตรขั้นที่ 1
8. เป็นผู้ประเมินร่วมกับผู้บริหาร อพ.สธ. ในการพิจารณาโรงเรียนสมาชิกงานสวนพฤกษศาสตร์โรงเรียน และหน่วยงานสมาชิกงานฐานทรัพยากรท้องถิ่น เพื่อรับพระราชทานเกียรติบัตร ขั้นที่ 2
9. ดำเนินงานศูนย์ข้อมูลทรัพยากร อพ.สธ. จากพื้นที่รับผิดชอบ เพื่อรวบรวมฐานข้อมูลทรัพยากร ได้แก่ ฐานทรัพยากรกายภาพ ฐานทรัพยากรชีวภาพ และฐานทรัพยากรทางวัฒนธรรมและภูมิปัญญา ในงานสนองพระราชดำริฯ อพ.สธ. ตามแนวทางการดำเนินงานในกิจกรรมที่ 5 กิจกรรมศูนย์ข้อมูลทรัพยากร และจัดทำเว็บไซต์ อพ.สธ.-มหาวิทยาลัยพะเยา เพื่อการรายงานการดำเนินงานและประชาสัมพันธ์
10. เป็นหน่วยงานที่ทำหน้าที่เป็นเลขานุการคณะกรรมการดำเนินงาน อพ.สธ.-มหาวิทยาลัย และดำเนินงานภายใต้กิจกรรมที่ 8 กิจกรรมพิเศษสนับสนุนการอนุรักษ์ทรัพยากร
11. ทำหน้าที่เป็นหน่วยงานประสานงานและจัดการการจัดนิทรรศการ อพ.สธ.